Conlanging: hoe maak je een taal?

 In Blog

David Peterson, de man die de fictieve talen Dothraki en Valyrian schreef voor Game of Thrones, heeft de komende tijd zijn handen vol. Hij neemt namelijk ook de verschillende fictieve talen in de verfilming van Frank Herbert’s Dune (2020) voor zijn rekening. Hij is deels verantwoordelijk geweest voor het kassucces van The Passion of Christ (2004), die compleet in de dode taal Aramees was – herroepen uit de dood door David Peterson.

Peterson is een conlanger (constructed language) en werd tijdens zijn studie linguïstiek verliefd op het ambacht van het maken van talen tijdens een cursus Esperanto. Hij is een van de mede-oprichters van de Language Creation Society en heeft ook zijn eigen youtube-kanaal waar hij video’s maakt over conlanging.
Peterson is echter niet de eerste die zelf een taal bedacht om een fictioneel verhaal te dienen. In het laatste decennium is het gebruik van conlangs in Hollywood zeer populair geworden. Het fenomeen vond zijn origine al in Tolkien’s Lord of the Rings-reeks, waarvoor Tolkien in de jaren ‘10 van de vorige eeuw twee elfentalen bedacht.

Normaal worden talen over duizenden jaren onder invloed van allerlei factoren gevormd. Het ‘synthetisch’ maken van een taal is dan ook een pittige klus waar toegewijde conlangers soms jaren mee bezig zijn. Het geeft wel een uniek inzicht in hoe talen eigenlijk in elkaar zitten. Volgens de conlang-gemeenschap, die bijvoorbeeld leeft op Reddit, zijn er een aantal stappen die je moet doorlopen om je eigen taal te maken (al heeft iedere conlanger zijn eigen methode):

  • Bepaal welke klanken in de taal voorkomen. Je kunt hiervoor het IPA (international phonetic alphabet) gebruiken, het alfabet waarin de basis van de geluiden van alle menselijke gesproken talen zijn opgenomen. Let wel: als je een taal wilt schrijven voor je scifi-roman is het ook belangrijk om na te denken over wie de taal spreekt. Als de sprekers van de taal bijvoorbeeld aliens zonder lippen zijn, kun je geen geluiden voor de taal gebruiken die je alleen kunt maken als je wel lippen hebt.
  • Bepaal de vocabulaire: alle concepten waar in deze taal woorden voor zijn. Wat moeten sprekers kunnen zeggen? Welke cultuurelementen zijn hierin belangrijk? Deze stap is de meest tijdrovende en vergt heel veel kennis van de wereld waarin de taal gesproken wordt en door wie. Je construeert niet alleen een taal, maar je moet ook rekening houden met hoe die taal historisch gevormd zou zijn als hij op een ‘natuurlijke’ manier ontstaan zou zijn.
  • Grammatica: zelfs talen die erg op elkaar lijken kunnen grammaticaal erg verschillen van elkaar. Grammatica houdt in: hoe woorden verbogen kunnen worden om iets anders te betekenen (morfologie), en hoe woorden die op een andere plek in een zin staan de betekenis van de zin ook veranderen (syntax).
  • Schrift: Ook deze stap is weer sterk afhankelijk van de cultuurhistorische context van de taal; wat voor instrumenten gebruiken de sprekers van deze taal om te schrijven? Schrijven ze op hout of papier?
    Voor deze stap zou je bijvoorbeeld kunnen beginnen met het maken van een symbool voor ieder geluid dat je eerder hebt vastgesteld. Optioneel is het om ook na te denken over hoe het schrift er in bijvoorbeeld cursief uitziet.

Als je deze stappen hebt doorlopen, is het vooral een kwestie van de taal testen. Schrijf bijvoorbeeld eens een tekst in je taal, of probeer een tekst uit een andere taal te vertalen. Het voornoemde stappenplan is overigens niet alleen geschikt voor scifi-talen, maar ook voor het maken van auxlangs (auxiliary languages) zoals Esperanto, die bedoeld zijn als gemeenschappelijke tweede taal voor mensen van verschillende taalachtergronden.

Het maken van een eigen taal is natuurlijk een kleine niche, maar er zijn een hoop mensen die een aardig woordje spreken van hun favoriete conlang. Zo verkocht het Klingon Dictionary wereldwijd 300,000 exemplaren en in 2010 werd voor het eerst een opera opgevoerd volledig in deze taal, die door Marc Okrand in 2009 werd gemaakt voor Star Trek.



Als je conlangs wilt leren – zoals Klingon en High Valyrian – kun je terecht bij Duolingo, voor alle andere talen kun je bij Brederode terecht.

Recent Posts

Leave a Comment

Start typing and press Enter to search